برگرفته از كتاب:

‹‹زادروز فردوسي››

پژوهش و گزارش: رضا مرادي غياث آبادي

طرح، چاپ و نشر: مؤلف/پژوهش هاي ايراني

چاپ نخست1384

و با استناد به:

مقدمه اي از آقاي علي رواقي بر نسخه چاپ عكسي شاهنامه از روي نسخه خطي كتابخانه ملي فلورانس

به مناسبت برگزاري كنگره جهاني بزرگداشت فردوسي

‹‹هزاره تدوين شاهنامه››

دي ماه1369 موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران و مركز انتشار نسخ خطي

‹‹ پيشنهاد مي كنم  اين آثار را تهيه و  بطور كامل مطالعه فرماييد ››

    شاهنامه و انديشه هاي فردوسي در شاهنامه، شعر هميشه تاريخ اجتماعي ما مردم است. شاهنامه سرودي است در پيوند و همداستاني ميان ايرانيان براي رويارويي با دشمنان و بدخواهان اين مرز و بوم.

    فردوسي، همانند بسياري از ديگر دانشمندان و خردمندان اين سرزمين، در روزگار خود و در شهر و سرزمين خود، و حتي به هنگام مرگ و خاكسپاري، مردي غريب و تنها بوده است. اين غربت و تنهايي و دشواري هاي روزگار را، خود به كوتاهي و ظرافت بارها در لابلاي سروده هاي خود بازگو كرده است و براستي كه همان اشاره ها، سوگنامه اي پردرد و غم انگيز از سرنوشت تلخ و هميشگي خردمندان و هنرمندان ايران است.

     سرودن اين حماسه بزرگ (شاهنامه) به دنبال يك نياز ملي اجتماعي بوده، رفتار و هنجار ناجوانمردانه و آزارها و كوچك شمردن هاي حكومت هاي اموي و عباسي از يك سو و عشق فردوسي به سرزمين ما از سوي ديگر، حماسه استاد طوس را آفريد!

     شكست نهضت ها و قيام هاي كوچك و بزرگ و گوناگون، كه در گوشه و كنار ميهن ما براي رويارويي با حكومت مركزي بغداد برپا شده بود، سبب شد تا اين زخم كهنه از جاي ديگري سر باز كند، جنبش ها جاي خود را به نهضت هاي ذهني و فرهنگي واگذاشت و چنانكه مدارك نشان مي دهند كه اين نهضت ها به گونه اي پراكنده و ظاهرا بي آنكه از سوي يك مركزيت فرهنگي يا سياسي پشتيباني شود در گوشه و كنار اين كشور شكل مي گرفت.

    به انزوا كشاندن و حتي سرزنش فردوسي، آنچنان سكه رايج هنرفروشانِ وابسته به دستگاه حكومت بوده است كه نه تنها تا سالياني دراز و حتي تا يكي- دو سده پس از درگذشت او، در هيچيك از متون ادبي و تذكره هاي پرشمار آن دوره، نامي از او و شاهنامه اش برده نشده است، بلكه به صراحت همچون عنصري و معزي، زبان به طعن و تمسخر او گشوده اند و سروده هاي اين نگاهبان فرهنگ و تاريخ ايران زمين را بي مقدار و خودش را دروغزن ناميده اند.

    از حدود سده ششم و به ويژه با چهارمقاله نظامي عروضي، توجه به شاهنامه و فردوسي آغاز مي شود و در گذر سال ها دامنه بيشتري بخود مي گيرد تا اينكه در دو سده گذشته، به بيشترين گستردگي خود دست مي يابد. در اين هنگام، نسخه هاي انتقادي و يا تصحيح شده فراواني از شاهنامه و پژوهش هاي پردامنه و بي شماري درباره آن و نيز درباره روزگار و زندگي فردوسي به دست پژوهشگراني از كشورهاي گوناگون جهان انجام شده و همچنان مي شود.

    گمانه زني براي تشخيص زادروز فردوسي در سالهاي مختلفي از 323تا 330 قمري هجري است. با توجه به بخشي از سروده هاي او، در اورمزد و بهمن ماه(يكم بهمن) زاده شده است. البته هنوز تحقيقات در اين مورد كامل نشده است!

شاد و تندرست باشيد!